حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
21
خواص الأشياء ( فارسى )
تخم شاهترج و تخم كشوث اضافه كنند ، بهتر باشد . سكنجبين : سدّه را بگشايد درد جگر را سود دهد و طبع نرم كند ؛ صنعت آن : ريوند چينى بيست درم ، غاريقون پنج درم ، تربد سفيد پانزده درم ، تخم كاسنى نيمكوفته پانزده درم ، زنجبيل سه درم ، كوفته و بيخته بجوشانند و بپالايند و يك من قند صاف كرده و يك چهار يك سركه اضافه كنند . سكنجبين رمّانى : تبهاى محرّقه را سود دهد . صنعت آن : آب انار ترش شيرين نيم من ، سركهء صاف يك چهار يك ، آب زرشك يك چهار ، گلاب يك وقيه ، قند يك من ، چنان كه قاعده است بپزند ؛ و اگر به جاى سركه خرماى هندو كنند ، شايد . سكنجبين سفرجلى : معده را سود دهد و غذا هضم كند . صنعت آن : آب با يك من سركه يك چهار يك ، و قند صاف يك من بپزند و اگر به جاى سركه آب ليمو كنند ، بهتر باشد . سكنجبين سفرجلى حارّ : ضيق النّفس و درد پهلو كه از سردى بود و فالج و لقوه را سود دهد . صنعت آن : زنجبيل و باديانه و انيسون و بيخ انجدان و عاقرقرحا و پودنه و نانخواه از هر يك بيست درم ، تخم كرفس و كمون سياه و قردمانا از هريك پانزده درم ، سداب خشك سى درم ، فلفل سياه ده درم ، سركهء عنصل پنج من ، مثلّث يك من و نيم ، انگبين يك من ، داروها كوفته و بيخته ، ده روز در آفتاب نهند و بعد از آن بپالايند و در ظرفى زجاجى كنند و نگاه دارند و پيش از طعام و بعد از طعام سى درم به كارى مىدارند . ساختن خل العنصل : پياز دشتى به كارد چوبين پاك كنند و قصبهقصبه كنند ، هريك من از اين پياز نه من خل الخمر به رويش كنند و دو ماه در آفتاب نهند و بعد از آن به كار دارند . مضمضه كردن ، گوشت بيخ دندان سخت كند و بوى دهان خوش كند . سكنجبين عنصل : نوع ديگر خداوند ضيق النّفس را سود دارد . صنعت آن : قند يك من ، سركهء عنصل چهل مثقال ، چنان كه رسم است ، بپزند . سكنجبين عسل : معتدل بود در سردى و گرمى . صنعت آن : چون صفت سكنجبين ساده باشد . سكنجبين كه خداوند سپرز را سود دهد : ريوند چينى ده درم ، تخم كاسنى ده درم ، تخم كشوث ده درم ، غافث ده درم ، غاريقون پنج درم ، فوه پنج درم ، و پوست بيخ كبر و پوست درخت بيد و كزمازج و افتيمون در يك چهار يك سركه و دو من آب خوسانند و روز ديگر